Brommers op de Basisschool
Caya Dijkgraaf - 20-09-2020

Vaak wordt er in het basisonderwijs gezongen met de kinderen. De leerkracht zet een filmpje met tekst op het bord aan en deze word meegelezen en -gezongen. Misschien wordt deze nog een keer herhaald als de kinderen hem echt goed moeten kunnen zingen, maar daar blijft het dan wel bij. Vaak klinkt het dan nog niet helemaal oké, maar goed, de les is afgelopen. Zo kunnen de brommers onder de radar blijven. Maar wat zijn brommers nu eigenlijk? Is het erg? En zo ja, hoe komen we daar van af?

Brommers
Met de term brommers bedoelen we natuurlijk niet de brommers die in het verkeer rondrijden. Maar wat bedoelen we dan wel? Brommen is een verschijnsel dat optreedt als iemand moeizaam of helemaal niet kan zingen, slecht wijs kan houden of een toon niet of alleen bij benadering kan zingen. Vaak is het bij kinderen zo dat ze dit niet bewust doen. Ze zingen heel enthousiast mee en hebben niet door dat ze iets anders doen dan de rest. Natuurlijk willen we het brommen bij de oorzaak aanpakken, maar dat moet niet ten koste gaan van het enthousiasme!

Oorzaken van brommen in de klas
Een oorzaak voor het ontstaan van brommen is dat kinderen niet gewend zijn om te zingen (Schoots, z.d.). Dit kan voorkomen in de kleuterklas, maar als er in een klas niet gezongen wordt, kan dit later op de basisschool ook tegengekomen worden. Sinds de jaren zeventig is dit aantal brommers sterk toegenomen, waarschijnlijk omdat er thuis steeds minder gezongen wordt (Telgenhof, z.d.). Door vaak te zingen, zal dit soort brommen vanzelf verdwijnen.
Een andere oorzaak van het brommen is dat kinderen geen coördinatie ontwikkelen tussen het gehoor en de stembanden (Aussems & Vrolijk, 2017, p. 237).
Een derde oorzaak van het brommen is het gebrek aan concentratie en luistervermogen(Schoots, z.d.). Vaak is de oorzaak hiervan onzekerheid over het eigen zingen of onveiligheid in de groep. Door het zingen te normaliseren in de groep (dus het met enige regelmaat te doen) zal dit soort brommers ook vanzelf verdwijnen.
Een vierde oorzaak van het brommen zijn gehoorproblemen. Dit kan zowel ontstaan door een echt fysiek gehoorprobleem als wel het niet of nauwelijks ontwikkeld hebben van een muzikaal gehoor (Schoots, z.d.). Aan een echt gehoorprobleem is niet veel te doen, maar het muzikaal gehoor is wel te trainen. Dit is dan ook aan te raden om dit soort brommen te verhelpen.
Daarnaast kan het ook nog lijken alsof je een hele klas vol brommers hebt. Dit zijn echter niet de “echte” brommers. Als je veelvuldig met de klas zingt en dit fenomeen doet opeens zijn intrede, kan het goed zijn dat er in je voorbereiding iets mis is gegaan. De oorzaak kan dan liggen in dat het lied dat je met de kinderen wilt gaan zingen niet bij de stem van de kinderen past.

De kinderstem
De omvang van de kinderstem is niet hetzelfde als de omvang van de volwassenstem. Over het algemeen worden de volgende omvangen gehanteerd:

• 4 – 7 jaar d’ - e’’
• 7 – 10 jaar f’ - f’’
• 10 – 12 jaar c’ - g’’
• Jongens 11 – 12 jaar c’ - f’’

Bij roepen of juichen is de omvang uiteraard groter; gemiddeld 1.5 tot 2 octaven.

Liedkeuze
Bij het voorkomen van brommers in de klas is het daarom van groot belang dat het lied dat met de klas gezongen gaat worden met zorg gekozen wordt. Vanwege het verschil tussen de omvang van de kinderstem en de volwassenstem, wil het nog wel eens gebeuren dat een lied te hoog of te laag is voor de kinderen. Als het lied voor de kinderen te laag is, gaan ze brommen. Helaas komt het nog wel eens voor dat liederen geschreven voor kinderen te lage tonen bevatten.
Het is dus belangrijk om te controleren of de hoogste en de laagste toon in het lied binnen de stemomvang van de leeftijdsgroep valt waarmee je het lied wilt zingen.

Conclusie
Er zijn dus verschillende oorzaken van brommers op de basisschool, maar er is veel aan te doen, vooral: veel zingen. De vorm van brommen die eigenlijk helemaal niet nodig is, is wanneer het lied niet bij de kinderstem past. Zorg dus voor een goede voorbereiding en kijk van te voren na of het lied wel of niet past bij de stemomvang van de leerlingen.

Bronnen

• Aussems, L., & Vrolijk, R. (2017). Tijd voor muziek. Groningen/Houten: Noordhoff Uitgevers.
• Schoots, A. (z.d.). Astrid Schoots-Brommers. Geraadpleegd op 28-04-2020, van https://www.vrijeschoolliederen.nl/artikelen/de-kinderstem/astrid-schoots-brommers/ 
• Telgenhof, G. (z.d.). Gerda Telgenhof – De stuurloze stem van de valszinger. Geraadpleegd op 09-08-2020, van https://www.vrijeschoolliederen.nl/artikelen/de-kinderstem/gerda-telgenhof-de-stuurloze-stem-van-de-valszinger/ 
• Vrijeschoolliederen (z.d.). De kinderstem: bereik, mutatie. Geraadpleegd op 09-08-2020, van https://www.vrijeschoolliederen.nl/artikelen/de-kinderstem/de-kinderstem:-bereik-mutatie/